• माहिती एका व्यक्तीकडून अनेक व्यक्तींपर्यंत पोहोचवण्याला संदेशवहन म्हणतात. वर्तमानपत्र हीच भूमिका प्रभावीपणे निभावतात.
• वर्तमानपत्रांमधून विविध बातम्या, सूचना आणि माहिती लोकांपर्यंत पोहोचते, म्हणून ते संदेशवहनाचे साधन मानले जाते.
• एकाच वेळी अनेक लोकांना विश्वासार्ह माहिती मिळते. जाहिराती, सरकारी सूचना आणि सामाजिक मुद्देही वर्तमानपत्रातून लोकांपर्यंत पोहोचतात.
• त्यामुळे "वर्तमानपत्रांचा वापर संदेशवहनासाठी होतो" हे विधान पूर्णपणे योग्य आहे.

• टीव्हीवरून बातम्या, माहिती, शैक्षणिक कार्यक्रम आणि मनोरंजन अतिशय कमी खर्चात लाखो लोकांपर्यंत पोहोचते.
• एकदा टीव्ही घेतल्यावर कार्यक्रम पाहण्यासाठी फारसा खर्च लागत नाही.
• जाहिराती, सरकारी सूचना आणि आपत्कालीन संदेशही त्वरित लोकांपर्यंत पोहोचतात.
• त्यामुळे टीव्ही हे संदेशवहनाचे स्वस्त व प्रभावी साधन आहे.

• भ्रमणध्वनीचा उपयोग करून आपण थेट फोन कॉल, एसएमएस, व्हॉट्सअॅप संदेश, चित्रे व व्हिडिओ पाठवणे, तसेच व्हिडिओ कॉल करून संदेशवहन करू शकतो.
• इंटरनेटच्या मदतीने ई-मेल, ऑडिओ संदेश आणि सोशल मीडियावरून संवाद साधणेही शक्य होते.
• त्यामुळे भ्रमणध्वनी हे बहुपयोगी संदेशवहनाचे साधन आहे.

महाराष्ट्रातील विमानसेवा उपलब्ध असलेली पाच प्रमुख शहरे:

• मुंबई – छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
• पुणे – पुणे (लोहेगाव) विमानतळ
• नागपूर – डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
• औरंगाबाद / छत्रपती संभाजीनगर – छत्रपती संभाजीनगर विमानतळ
• नाशिक – ओझर विमानतळ (नाशिक विमानतळ)

टपाल कार्यालयातून खालील महत्त्वाच्या सेवा मिळतात:

• पत्रे, पार्सल व स्पीड पोस्ट पाठवणे
• मनी ऑर्डर / ई-मनी ऑर्डरद्वारे रक्कम पाठवणे
• बचत खाते, आवर्ती ठेव, रिकरिंग डिपॉझिट इत्यादी बचत योजनांची सुविधा
• टपाल जीवन विमा (PLI / RPLI)
• टपाल तिकिटे, मुद्रांक व पोस्टकार्ड मिळणे
• भारत बिल पे सिस्टमद्वारे बिले भरण्याची सुविधा

पुणे परिसराचे राष्ट्रीय महामार्ग

• राष्ट्रीय महामार्ग 60 (NH-60) – नाशिक फाटा ते खेड पर्यंत जाणारा मार्ग, पुणे परिसरातून जातो.
• राष्ट्रीय महामार्ग 65 (NH-65) – पुणे ते सोलापूर आणि पुढे हैदराबादपर्यंत जाणारा महामार्ग.
• राष्ट्रीय महामार्ग 548D (NH-548D) – तळेगाव दाभाडे → चाकण → शिक्रापूर असा पुणे जवळून जाणारा मार्ग.
• राष्ट्रीय महामार्ग 48 (NH-48) – मुंबई ते बंगलोर असा मुख्य राष्ट्रीय महामार्ग, पुणे जवळून जातो.

हे राष्ट्रीय महामार्ग पुणे शहर आणि परिसराला इतर शहरांशी जोडणारे महत्त्वाचे महामार्ग आहेत.

महाराष्ट्राच्या सागरी किनाऱ्यावर दोन प्रमुख बंदरे आहेत –

• मुंबई पोर्ट ट्रस्ट (MbPT)
• जवाहरलाल नेहरू पोर्ट ट्रस्ट (JNPT).

याशिवाय कोकण किनाऱ्यावर अनेक लघु बंदरे आहेत जी स्थानिक व प्रादेशिक व्यापारासाठी महत्त्वाची आहेत

• रायगडमधील अलिबाग / रेवदांडा बंदर
• दाभोळ बंदर (रत्नागिरी)
• जयगड बंदर (रत्नागिरी)
• रत्नागिरी बंदर
• देवगड बंदर (सिंधुदुर्ग)
• मालवण बंदर (सिंधुदुर्ग)
• वेंगुर्ला बंदर (सिंधुदुर्ग)